Kraambed ABC

A - B - F - G - H - K - M - N - P - R - S - T - V - W

Aambeien
Aambeien zijn een soort spataderen rond je anus, ze kunnen ontstaan tijdens de zwangerschap of tijdens het persen bij de bevalling.
Aambeien kunnen heel pijnlijk zijn!
Als je aambeien hebt is het belangrijk om je ontlasting zo zacht mogelijk te houden, dus veel drinken en vezelrijk eten. Als je ontlasting toch nog te hard is kun je in overleg met de huisarts een laxeerdrankje gaan gebruiken. De huisarts kan ook zetpillen of zalf voorschrijven, dit werkt vooral pijnstillend, en soms worden de aambeien er wat kleiner door. Er zijn ook nog huismiddeltjes die pijnstillend kunnen werken, zoals bevroren inlegkruisjes of gebruikte theezakjes tegen de aambeien aanleggen.
Meestal worden de aambeien vanzelf kleiner of verdwijnen helemaal. Als je er last van blijft houden moet je contact opnemen met je huisarts.

Aangifte
Aangifte moet binnen 3 werkdagen na de geboorte van het kind gebeuren.
Aangifte wordt meestal door de vader gedaan, maar mag ook gebeuren door iemand die bij de geboorte aanwezig was.
Alle kinderen die in gemeente Hoorn worden geboren moeten op het gemeentehuis aan de Nieuwe Steen 1 worden aangegeven,openingstijden: maandag t/m vrijdag van 9.00 uur tot 15.00 uur (op woensdag tot 16.00 uur). Aangifte doen kan niet op donderdagavond.
Als je aangifte gaat doen moet je het volgende meenemen:

• Een legitimatiebewijs
• Het trouwboekje of de papieren van de erkenning
• De naam van de verloskundige die bij de geboorte van jullie kindje aanwezig was
• De juiste naam! van jullie kindje

Beschuit met muisjes
Het verschijnsel beschuit met muisjes heeft een lange voorgeschiedenis. In de middeleeuwen strooide men graankorrels over het kraambed als dankoffer, de kraamvisite kwam soms van ver en werd getrakteerd op warme suikerbollen.
Toen men kruiden en specerijen uit landen rond de middellandse zee ging halen, kwam men in aanraking met anijs. Volgens de Egyptenaren was anijs goed voor de aanmaak van de moedermelk, en vroedvrouwen gingen gesuikerd anijszaad voorschrijven aan zwangere en kraamvrouwen.
De muisjes werden eerst gegeten op luxe witbrood, later werden dat beschuiten.
Rond 1860 opende Cornelis de Ruijter een banketbakkerij en vanaf die tijd bestaan de roze met witte muisjes ( nu ook blauw met wit) zoals wij ze nu kennen.
Op dit moment worden er in Nederland per jaar 60 miljoen beschuiten met muisjes gegeten.
Tip doe in plaats van beschuit eens muisjes op plakjes cake of op eierkoeken, je kunt ze dan bijvoorbeeld vastplakken met slagroom.

Bloedverlies
Je verliest de eerste 24 uur na de bevalling veel bloed. Ieder uur een vol maandverband is normaal. Als het meer wordt is het belangrijk dat je, je verloskundige belt. Probeer regelmatig te gaan plassen, als de blaas leeg is kan de baarmoeder goed samentrekken, wat het bloedverlies verminderd. Het bloedverlies wordt in de loop van de dagen steeds iets minder, vaak neemt het bloedverlies de tiende dag weer wat toe waarschijnlijk omdat je dan weer de hele dag op bent, en meer doet.
Meestal is het bloedverlies na 5 weken helemaal over.

Flesvoeding
Als je flesvoeding gaat geven moet je flesjes en spenen aanschaffen, tip koop niet teveel, je moet de eerste dagen uitproberen met welk fles/speen systeem je kind het beste drinkt.
Als jij of je partner allergisch is, of je een eerder kind hebt gehad met een allergie, is het belangrijk dat je een hypoallergene flesvoeding gaat gebruiken, soms wordt dit gedeeltelijk vergoed door je ziektekosten verzekering. Welk merk flesvoeding je gaat gebruiken is je persoonlijke keuze, het ene merk is niet slechter dan het andere.
Hoe je de voeding klaar maakt, en hoeveel je geeft leer je van de kraamverzorgster.
Ook al laat je je kind niet aan de borst drinken de voeding komt wel opgang, je borsten kunnen na drie dagen behoorlijk gestuwd en pijnlijk zijn. Een stevige BH dragen is aan te raden, en natuurlijk kan je ook pijnstillers gebruiken bij voorkeur paracetamol. De melkproductie neemt na een paar dagen vanzelf af, waardoor je borsten minder pijnlijk worden.

Geel zien van de baby
Als de baby 3 dagen oud is kan hij/zij geel gaan zien.
De lever van een pasgeboren baby is niet rijp genoeg om bilirubine uit het bloed af te breken, de concentratie bilirubine in het bloed wordt dan te hoog waardoor de baby geel gaat zien.
Een beetje geel zien is niet erg, maar als de baby erg geel ziet is het verstandig om de concentratie van het bilirubine in het bloed te bepalen. De verloskundige kan goed inschatten of een baby normaal geel ziet of afwijkend geel ziet. Het bilirubine gehalte van het bloed wordt bepaald uit een paar druppeltjes bloed uit het hieltje van de baby, dit prikje wordt in het ziekenhuis laboratorium gegeven.
Als de waarde te hoog is moet de baby in het ziekenhuis worden opgenomen, om onder de lamp te liggen.

Hechtingen
Heb je hechtingen verzorg deze dan goed.
Het is belangrijk dat je na elk toiletbezoek met water spoelt, dit kan met een kannetje water al zittend op het toilet, of onder de douche. Zo houdt je de wond goed schoon, en voorkom je infectie.
De kraamverzorgster kijkt tijdens de kraamperiode regelmatig naar je hechtingen.
De 7e dag na de bevalling halen wij de hechtingen er meestal uit. Tegenwoordig wordt er oplosbaar hechtmateriaal gebruikt, soms duurt het echter lang voordat ze opgelost zijn, en vooral als je er pijn van hebt is het een hele opluchting als je ze kwijt.

Hielprik en gehoortest
Tussen de 5e en 7e dag komt de wijkverpleegkundige langs voor de hielprik en de gehoortest.
Het bloed van de baby wordt nagekeken op drie ernstige maar zeldzame stofwisselingsziekten PKU ,CHT,en het Adreno Genitaal Syndroom. Als je kind deze ziekte heeft wordt er contact met jullie opgenomen.
Bij de gehoortest wordt een dopje in het oor van je slapende baby gedaan, een metertje meet het terugkaatsen van het geluidje door de gehoorbotjes. De uislag hoor je meteen
De wijkverpleegkundige laat verder het groeiboekje achter met daarin informatie over het consultatiebureau, zij komt na twee weken nogmaals bij jullie thuis langs om je kindje verder in te schrijven bij het consultatiebureau

Huilen van de baby
Alle baby’s hebben een huiluurtje.
Als je baby huilt, is het belangrijk dat je eerst uitzoekt wat de reden kan zijn. Vaak wil de baby gevoed worden. De baby kan te warm of te koud zijn. Kan behoefte hebben om bij je te zijn, of gewoon zuig behoefte. Je kunt een pasgeboren baby nog niet verwennen, dus geef hem veel aandacht. Soms is het een hele klus om uit te zoeken waarom een baby huilt, je kunt er behoorlijk hopeloos van worden. Maar wanhoop niet op een gegeven moment stopt de baby echt met huilen, en valt weer heerlijk in slaap.
Een pasgeboren baby bij je in bed laten slapen is meestal niet zo veilig, wel is het verstandig om de eerste weken het bedje of wiegje in jullie slaapkamer te zetten.

Sommige baby worden rustig als je ze stevig instopt of zelfs inbakert, in de baarmoeder hebben ze ook weinig ruimte en er zijn baby’s die onrustig worden van die bewegende armpjes en beentjes van zichzelf. Het bedje voorverwarmen met een kruikje maakt baby’s ook vaak rustiger, en soms helpt het om een pyjama of T-shirt van jezelf in het bedje te leggen, de baby ruikt dan je geur en valt heerlijk in slaap.

Kraamtranen
Er gebeurt een hoop in de kraamtijd, en je slaapt meestal slecht door de nachtvoedingen.
De meeste vrouwen hebben de 4e dag na de bevalling een dip, je borsten doen zeer van de stuwing, de hechtingen trekken, de hormonen gieren door je lijf en daar komen de tranen!
Vaak is het een opluchting om eens lekker uit te huilen, soms zijn het ook tranen van geluk.
Als je depressieve gevoelens blijft houden is het altijd belangrijk dat je er met iemand over praat, bijvoorbeeld met je verloskundige.

Kraamverzorgster
De kraamverzorgster controleert tijdens de eerste dagen na de bevalling de gezondheid van moeder en kind, leert jullie alles over het verzorgen van de baby, en helpt bij de borstvoeding of flesvoeding. Een kraamverzorgster is tijdens de eerste dagen echt jullie steun en toeverlaat.
De kraamverzorgster overlegt bij problemen altijd met de verloskundige.

Meconium
De eerste poep van je baby noem je meconium. Dit is een taai groenig spul.Het beste maak je de billetjes schoon met vettige schoonmaak doekjes voor baby’s.

Menstruatie
Een pasgeboren meisje kan een klein beetje vaginaal bloedverlies hebben, dit noem je een pseudo-menstruatie. Het komt door de hormonen die ze via de borstvoeding van de moeder binnen krijgt. Sommige baby’s hebben opgezette borstjes door de hormonen van de moeder. Het is onschuldig en gaat vanzelf weer over.
Als je borstvoeding geeft blijft je menstruatie meestal weg, dit betekend niet dat je niet zwanger kan worden! Als je minder gaat voeden of stopt met de borstvoeding komt je menstruatie binnen een half jaar weer opgang, dit kan per vrouw verschillen.
Als je geen borstvoeding geeft kan je menstruatie na ongeveer 6 tot 8 weken na de bevalling weer opgang komen

Nacontrole
Zes weken na de bevalling kan je langs komen voor de nacontrole.
De nacontrole doe je meestal bij de verloskundige die ook bij de bevalling aanwezig was.
Tijdens de nacontrole kan de bevalling besproken worden, verder vragen we natuurlijk hoe het met jullie gaat, het litteken van het eventuele uitscheuren, of inknippen kan worden bekeken, de bloeddruk wordt gemeten, en zonodig wordt door middel van een vingerprik het ijzergehalte van het bloed bepaald.
We bewonderen natuurlijk ook graag de baby, maar met vragen over voeding en dergelijke kun je toch beter naar het consultatie bureau gaan.
Als je bij de gynaecoloog bent bevallen en je wilt toch graag de nacontrole bij ons doen, is dit in overleg met ons mogelijk.

Naveltje
Na het doorknippen van de navelstreng blijft er een stukje navelstreng achter op het buikje van de baby. De eerste dagen ziet dit een beetje glazig, na twee of drie dagen verkleurt het zwart en gaat het indrogen, vervolgens laat het navelstompje ergens in de eerste week na de geboorte van je kind los, het valt eraf! Het naveltje kan je in het begin schoonmaken met een beetje alcohol, de kraamverzorgster helpt je hier bij. Soms is het handig om als het naveltje goed is ingedroogd de navelklem er af te halen, dit doet de verloskundige.
Als het naveltje is afgevallen kan er soms nog wat bruinrood wondvocht uitkomen, dit is onschuldig, de baby kan als de navel is afgevallen nooit teveel bloed verliezen uit de navelstomp. Wel moet je goed op letten dat de navel niet gaat ontsteken, de baby kan dan een rode vlek rond de navel krijgen, de navel “stinkt” en de baby krijgt koorts of juist een ondertemperatuur, bel dan altijd met je verloskundige of huisarts.

Naweeën
Naweeën kunnen heel pijnlijk zijn.
Na de geboorte van je eerste kindje heb je er nog niet zoveel last van, maar na de bevalling van je tweede, derde, vierde, etc. kind kun je er behoorlijk last van hebben.
Naweeën gaan na drie dagen vanzelf over. Het nut van naweeën is teveel bloedverlies tegen gaan door het samenknijpen van de baarmoeder. Vooral als het kind aan de borst drinkt knijpt de baarmoeder goed samen, gevolg pijnlijke naweeën!
Wat kan je doen tegen naweeën:

Pukkels
Er zijn twee verschillende soorten pukkeltjes:

Miliae
Miliae zijn kleine witte stipjes ter grootte van een speldenknop, ze zitten vooral rond de neus, maar kunnen verspreid over het hele gezichtje voorkomen. Het zijn de talgkliertjes die in de baarmoeder voor huidsmeer zorgen, het witte puntje is een beetje talgafscheiding.
De miliae verdwijnen spontaan en zijn onschuldig.

Erythema Toxicum Neonatorum
Deze pukkeltjes lijken op vlooienbeten, meestal omgeven door een rode huidsverkleuring, en er kan een puskopje op zitten .Het ontstaat meestal op de 2e dag. Het kan verspreid over het hele lichaam voorkomen, behalve op het gezichtje. Het is onschuldig en verdwijnt binnen 24 tot 48 uur.

Rust
Tijdens de kraamperiode moet je voldoende rust nemen. Blijf de eerste dagen zoveel mogelijk in bed, de kraamverzorgster neemt je een hoop taken uit handen, maak daar gebruik van.
De meeste kraamvrouwen en hun partner spreken af dat er tussen 13.00 uur en 15.00 uur geen bezoek mag komen, ook wij als verloskundige komen nooit op deze tijden langs.
Gebruik deze tijd om bij te slapen, na je gebroken nachten hebben jullie dit vaak allebei hard nodig.
Probeer bezoek in de avond te beperken, vaak zijn baby’s in de avond wat onrustig, en vooral als je man overdag weer moet gaan werken zijn die uurtjes samen in de avond om van elkaar te genieten.

Stuwing
Stuwing is het groter worden van de borsten door een flinke toename van de melk(klier) productie, de borsten voelen pijnlijk en strak gespannen aan. Stuwing ontstaat meestal op de 3e of 4e dag na de geboorte van je kind.
Als je last van stuwing hebt is het verstandig om je kind vaak te laten drinken, soms lukt dat niet goed of is het te pijnlijk en is het beter om wat voeding af te kolven.
Het dragen van een stevige BH of een borstverband kan ook verlichting geven.

Temperatuur van de baby
De normale temperatuur van een pasgeboren baby ligt tussen de 36,5 en 37 graden. De eerste week is het verstandig de temperatuur van de baby 2 of 3 maal per dag te meten, dit doe je met een digitale thermometer rectaal (in de anus) van de baby. De kraamverzorgster leert je dit!
Als de temperatuur beneden de 36,5 graden komt geef je de baby een nieuwe warme kruik, en mutsje op. Gaat de temperatuur dan nog niet omhoog bel altijd de verloskundige, een te lage temperatuur kan wijzen op bijvoorbeeld een infectie bij de baby.
Als de temperatuur boven de 37 graden is, haal dan een eventuele kruik weg, trek wat kleertjes uit, check of de baby wel genoeg heeft gedronken. Een baby kan koorts krijgen van te weinig drinken. Als de temperatuur ondanks alles hoger wordt dan 37,5 graden bel dan altijd de verloskundige.
Na een week kan een baby zijn eigen temperatuur zelf goed reguleren. Een tip voor het te warm/koud kleden van een baby is trek je baby altijd een laagje meer aan dan wat je zelf aantrekt. Aan het nekje van de baby kan je voelen of de baby te warm is.

Tepelkloven
De eerste dagen heeft praktisch iedere moeder wel eens last van pijnlijke tepels. Helaas gaat in sommige gevallen de huid van de tepel stuk en ontstaan er tepelkloven. Tepelkloven ontstaan door:

Als je eenmaal tepelkloven hebt kan je wel gewoon borstvoeding blijven geven, zelfs als ze bloeden.
Let goed op de manier van aanleggen, en leg de baby op verschillende manieren aan, de kraamverzorgster kan je hier mee helpen. Geef eventueel een borst per keer, probeer of kolven minder pijnlijk is. Na de voeding kan je een beetje moedermelk op je tepel smeren, en de tepel goed laten drogen voordat je een zoogkompres gebruikt (deze plakt anders vast). Als de tepelkloven niet vanzelf over gaan kan je in overleg met je verloskundige een zalf of crème gaan gebruiken.
Het is belangrijk dat je, je borsten goed leeg laat drinken, door de tepelkloven heb je toch al meer kans op een borstontsteking.
Soms is het handig om een warmwaterzak/kruik tegen je borst te leggen voor dat je gaat voeden, de melk schiet dan makelijker toe.

Verwennen
De kraamtijd is het moment in je leven om je lekker te laten verwennen.
Vooral de kraamverzorgster is hier expert in, ze komt je lekkere hapjes brengen, verzorgd je bezoek en eventueel kookt ze ook voor jullie.
Jij kunt dan samen met je partner heerlijk van jullie kindje genieten.
Vaak wordt je ook vreselijk verwend door al het bezoek, veel kado’s en aandacht. Probeer echter teveel bezoek te vermijden, dit is te vermoeiend voor jullie in de kraamtijd.

Vitamine k
Vitamine k speelt een rol bij de bloedstolling, bij een tekort hiervan kan een hersenbloeding optreden. Vitamine k komt iets te weinig voor in de borstvoeding, daarom is het advies om van af de 8e dag dagelijks vitamine k druppels aan je baby te geven.
Vitamine k kan je zelf kopen bij de apotheek, of je krijgt een recept van de verloskundige.
Vitamine k is toegevoegd aan flesvoeding.

Wegen
Als je borstvoeding geeft is het in onze praktijk gebruikelijk om de baby de 5e of 6e dag te wegen. Dit doen we gewoon bij je thuis tijdens een kraamvisite.
De baby mag de eerste 10 dagen 10 % van zijn geboortegewicht afvallen.
Als een baby teveel afvalt, kan je beginnen met de baby vaker aan de borst te laten drinken, of als dit niet gaat wat extra voeding af te kolven. Soms moet je wat flesvoeding bijgeven.
Dit doe je altijd in overleg met je verloskundige.

Naar de KNOV website